17.11.11, Ωρα: 12:50 πμ

Τελικά, ο ίδιος ο Heidegger, στην περίφημη συνέντευξή του στο
περιοδικό «Der Spiegel» (1966), όπου εκφράζει την απογοήτευση, αλλά και
το φόβο του για τον σύγχρονο πολιτισμό, και κυρίως για την τεχνολογία
και την τέχνη, αναφέρει: «Μόνο ένας θεός μπορεί πια να μας σώσει.
Νομίζω ότι η μοναδική πιθανότητα σωτηρίας που μας έχει απομείνει είναι
να προετοιμάσουμε την αμεσότητα, μέσα από τη σκέψη και την ποίηση,
για την εμφάνιση του θεού ή για την απουσία του θεού κατά τη διάρκεια
της παρακμής». Είναι η απόκρυψη και η αποκάλυψη, η άγνοια και η
γνώση, η απουσία και η παρουσία που οδηγούν στο ίδιο σημείο, ή που
μπορούν να οδηγήσουν σε όλα τα σημεία. Είτε ο Θεός μας αποκαλύπτεται, είτε είναι φαινομενικά απών, πάντοτε Είναι και πάντοτε έρχεται προς εμάς.



Παράλληλα, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου πολέμου,υπηρετώντας ως σιτιστής στον γερμανικό στρατό, ο Paul Klee γράφει στη γυναίκα του: «Οι καιροί βέβαια είναι δύσκολοι, μα σου ανοίγουν τα μάτια.Λες η δουλειά μου στην ήρεμη και ατάραχη συνέχεια της ζωής μου να πήγαινε τόσο γρήγορα προς τα πάνω, όπως την χρονιά 1916/17;» Μια παθιασμένη πορεία προς τη μεταμόρφωση συνδέεται ωστόσο καλά με την μεγάλη αλλαγή του τρόπου ζωής».

Οι δυσκολίες και οι κακουχίες (παρόλο που ο Klee υπηρετούσε στα μετόπισθεν, εντούτοις ζούσε σε δύσκολες συνθήκες και είχε χωριστεί από την οικογένειά του) γίνονται δρόμος προς την μεταμόρφωση: μπορεί ο
Klee να μην επιλέγει να ζήσει έτσι, κάνει όμως καλοδεχούμενη αυτή την
αλλαγή προς το χειρότερο και την ευλογεί, καθώς τον βοηθά να φτάσει
στην τελείωση.

Τα σημειώνω μέσα σ’ όλη την στενοχωρία των ημερών , o αιτών λαμβάνει και ο ζητών ευρίσκει.


*Οι εικόνες:
W. Kandinsky, Δευτέρα Παρουσία, ξυλογραφία, 1912.
P. Klee, Άγγελος που ξεχνά, 1939.

Γεώργιος Χοιροβοσκός